Stökkbreytt greiðslubyrði
01 september 2022
Halldór Kári Sigurðarson
Hagfræðingur Húsaskjóls
Húsnæðisverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði aðeins um 0,1% í að raunvirði í júlí og hefur ekki hækkað minna síðan í febrúar 2021.
Heimildir: Þjóðskrá Íslands og Greiningardeild Húsaskjóls
Þrátt fyrir að áhrif af 200 punkta hækkun stýrivaxta síðan í maí og þrengdum lánaskilyrðum séu aðeins að litlum hluta komin fram hækkaði peningastefnunefnd stýrivexti um 75 punkta í viðbót þann 24. ágúst sl. Þetta skýrist í grunninn af því að peningastefnunefnd er að horfa á hagkerfið í heild sinni og bankakerfið hefur sett útlánamet til fyrirtækja undanfarna mánuði. Þrátt fyrir að hærri vextir séu sennilega fýsilegir fyrir hagkerfið eru þeir a.m.k. beiskt meðal fyrir marga fasteignaeigendur, sérstaklega þá sem eru á breytilegum óverðtryggðum vöxtum.
Framboð eigna á höfuðborgarsvæðinu jókst um tæplega helming í júlí og þegar þetta er skrifað eru 1.080 eignir til sölu á höfuðborgarsvæðinu. Lægst fór framboðið niður í tæplega 440 íbúðir á öllu höfuðborgarsvæðinu í byrjun febrúar. Þetta er skýrasta merkið um að markaðurinn sé að kólna hratt og má vænta þess að þetta komi betur fram í verðþróun á næstu mánuðum.
Fjöldi undirritaðra kaupsamninga í júlí var tæplega þriðjungi minni en á sama tíma í fyrra. Frá júlí 2020 fram til desember 2021 má segja að mikil velta hafi skýrst af gífurlegum eftirspurnarþrýstingi. Þegar veltan tók svo að dragast saman var það einfaldlega vegna þess að íbúðamarkaðurinn var uppseldur. Nú má hins vegar sjá að framboðshliðin er að taka við sér en veltan eykst þó ekki þar sem kaupendur halda að sér höndum vegna hærra vaxtastigs
Heimildir: Þjóðskrá Íslands, Seðlabanki Íslands, HMS og Greiningardeild Húsaskjóls
Hærra vaxtastig hefur áhrif á alla fasteignaviðskiptakeðjuna og óhætt að segja að greiðslubyrðin hafi stökkbreyst undanfarið. Kaupandi sem ætlaði að kaupa sér íbúð á 40 m.kr. í nóvember 2020 og taka óverðtryggt 40 ára lán með breytilegum vöxtum horfði fram á greiðslubyrði upp á 139 þúsund kr. á mánuði. Kaup á sambærilegri íbúð núna í ágúst að teknu tilliti til þróunar íbúðaverðs og vaxtahækkana myndi leiða til meira en tvöfalt hærri greiðslubyrðar eða greiðslubyrði upp á 295 þúsund kr.
Heimildir: Þjóðskrá Íslands, Seðlabanki Íslands, HMS og Greiningardeild Húsaskjóls
Staðan er ekki aðeins breytt hjá fyrstu kaupendum heldur er líka orðið snúið að stækka við sig. Þriðjungur þeirra íbúða sem eru til sölu á höfuðborgarsvæðinu eru með ásett verð yfir 90 m.kr. og fjölskylda með 50% eigið fé í sinni fyrstu íbúð hefur sennilega ekki lyst á því að taka 70 m.kr. lán þegar vextir verða orðnir í kringum 7% þegar lánveitendur taka tillit til síðustu stýrivaxtahækkunar.
Hærri vextir og þrengri lánaskilyrði eru farin að draga verulega úr eftirspurn eins og aukið íbúðaframboð sýnir. Það stafar ekki bara af minni kaupáhuga heldur í raun aðallega af skertri kaupgetu líkt og taflan um þróun greiðslubyrðar lýsir. Horft fram á við er ekki ósennilegt að framundan séu nafnverðslækkanir á milli mánaða og þá má telja ljóst að við horfum í það minnsta fram á raunverðslækkanir.
Vinsælar eignir
Skoða eignina Háholt 3
Háholt 3
210 Garðabær
386.2 m2
Einbýlishús
1145
826 þ.kr./m2
319.000.000 kr.Skoða eignina Norðurbyggð 8
Norðurbyggð 8
815 Þorlákshöfn
167.9 m2
Fjölbýlishús
414
416 þ.kr./m2
69.900.000 kr.Skoða eignina Básahraun 22
Básahraun 22
815 Þorlákshöfn
231.5 m2
Einbýlishús
614
518 þ.kr./m2
119.900.000 kr.Skoða eignina Klettaborg 64
Klettaborg 64
600 Akureyri
149.4 m2
Raðhús
413
702 þ.kr./m2
104.900.000 kr.Skoða eignina Huldubraut 11
Huldubraut 11
200 Kópavogur
69 m2
Fjölbýlishús
312
955 þ.kr./m2
65.900.000 kr.Skoða eignina Vallarhús 49
Vallarhús 49
112 Reykjavík
129.8 m2
Raðhús
613
847 þ.kr./m2
109.900.000 kr.Skoða eignina Hörðukór 5
Hörðukór 5
203 Kópavogur
126 m2
Fjölbýlishús
413
674 þ.kr./m2
84.900.000 kr.Skoða eignina Flétturimi 10
Flétturimi 10
112 Reykjavík
85.2 m2
Fjölbýlishús
312
762 þ.kr./m2
64.900.000 kr.Skoða eignina Grænlandsleið 20
Grænlandsleið 20
113 Reykjavík
83 m2
Fjölbýlishús
312
842 þ.kr./m2
69.900.000 kr.Skoða eignina Vefarastræti 34
Vefarastræti 34
270 Mosfellsbær
69.1 m2
Fjölbýlishús
312
896 þ.kr./m2
61.900.000 kr.